Nước ta là một quốc gia có nhiều dân tộc sinh sống, trong đó dân tộc Kinh là dân tộc đa số và 53 dân tộc thiểu số. Các dân tộc thiểu số cư trú chủ yếu ở miền núi trên địa bàn rộng lớn, có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về chính trị, kinh tế, an ninh quốc phòng và môi trường sinh thái. Địa bàn vùng dân tộc thiểu số và miền núi chiếm 3/4 diện tích của cả nước, bao gồm 19 tỉnh miền núi vùng cao, 23 tỉnh có miền núi, 10 tỉnh đồng bằng có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Nhiều dân tộc cư trú dọc biên giới quốc gia giữa nước ta với các nước Trung Quốc, Lào, Campuchia.

Trò chơi dân gian và thể thao truyền thống là một bộ phận quan trọng trong nền văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam và có sức ảnh hưởng nhất định trong đời sống tinh thần của nhân dân ta, gắn liền với cuộc sống lao động và sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta từ ngàn xưa đến nay. Các hoạt động thể thao truyền thống thường được tổ chức trong các dịp lễ, Tết, không chỉ giúp rèn luyện, nâng cao sức khỏe, thể chất cho nhân dân mà còn góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, thúc đẩy tinh thần gắn kết cộng đồng, làm phong phú đời sống văn hoá của nhân dân. Do đó, việc kế thừa và phát huy những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, trong đó giữ gìn và phát triển các môn thể thao truyền thống luôn được Chủ tịch Hồ   Chí Minh lúc sinh thời coi trọng, đề cao, đặc biệt là trong công cuộc xây dựng một nền văn hóa mới khi Người chủ trương: “phát triển những truyền thống tốt đẹp của văn hóa dân tộc và hấp thụ những cái mới của văn hóa tiến bộ thế giới, để xây dựng. Trong giai đoạn hiện nay Đảng và Nhà nước luôn thực hiện chính sách ưu tiên trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tri thức là người dân tộc thiểu số. Đảng và Nhà nước ta luôn có những chủ trương, chính sách phát triển vùng đồng bào dân tộc và miền núi, thu hẹp khoảng cách nhằm phát triển đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, văn minh và phát triển đồng bộ văn hóa, xã hội.

Thực hiện nhiệm vụ năm học 2024 - 2025 và được sự chị đạo của Ban giám hiệu nhà trường ngay từ đầu năm học, tổ TD QPAN TIN CN đã xây dựng kế hoạch dạy học giáo dục địa phương chủ đề 2        Trò chơi dân gian các dân tộc Lạng Sơn.

          Vào chiều ngày 23/10/2024 tổ TD QPAN TIN CN trường THPT Hoàng Văn Thụ lên lớp đã thực hiện giảng dạy  chuyên đề 2 môn giáo dục địa phương Trò chơi dân gian các dân tộc Lạng Sơn cho học sinh khối 11 do thầy giáo Nguyễn Mai Chung giáo viên môn GDTC trực tiếp lên lớp .

Ảnh 1: Trò chơi dân gian các dân tộc Lạng Sơn

          Qua buổi học các em học sinh đã được tìm hiểu các dân tộc sinh sống trên địa bàn và các trò chơi của người dân trên địa bàn: Lạng Sơn hiện có 7 dân tộc chính gồm: Kinh, Tày, Nùng, Dao, Hoa, Mông và Sán Chay. Vì thế, trò chơi dân gian (TCDG) của các dân tộc trên địa bàn tỉnh rất phong phú, đa dạng như: lảy cỏ, ném còn, đánh sảng, đi cà kheo của người Tày, Nùng; trò đánh đu, đẩy gậy, bắn nỏ của người Mông; trò chơi đá cầu, múa rồng của người Dao…

Ngoài ra các em học sinh được biết về ý nghĩa trò chơi dân gian là món ăn tinh thần không thể thiếu của mỗi dân tộc, bên cạnh tạo không khí vui tươi lành mạnh cho nhân dân trong dịp lễ hội và hoạt động sinh hoạt cộng đồng thì đây còn là cơ hội truyền dạy cho thế hệ trẻ về giá trị văn hóa truyền thống. Trò chơi dân gian là những trò chơi mô phỏng lại những hoạt động và một số sinh hoạt thường ngày của các dân tộc trên địa bàn.

Ảnh 2: Giữ gìn bản sắc dân tộc thông qua trò chơi dân gian

Cũng qua buổi học các em học sinh biết được vai trò, giá trị và cách thức tổ chức các trò chơi dân gian:

Trò chơi dân gian không chỉ là một hoạt động giải trí và TDTT mà còn mang trong mình các vai trò và giá trị văn hóa quan trọng,  đóng góp vào  sự đa dạng và phong phú của nền văn hóa dân tộc, đồng thời tạo ra một không gian  giao lưu, sự tự hào và nhận thức dân tộc.

Ảnh 3 : Học sinh trả lời về vai trò của trò chơi giân gian

Trò chơi dân gian không chỉ là các hoạt động giải trí và giữ gìn sức khỏe, mà còn là phương tiện để truyền bá, thể hiện giá trị văn hóa đặc trưng của một dân tộc. Mỗi một dân tộc đều có một truyền thống, một nền văn hoá riêng, đặc trưng của dân tộc mình. Nền văn hoá đó chứa đựng bản sắc độc đáo từ sự hình thành đến sự phát triển sáng tạo không ngừng trên các phương tiện văn hoá, nghệ thuật. Những loại hình sinh hoạt văn hoá nghệ thuật vô cùng phong phú và đa dạng, là sản phẩm sáng tạo của người xưa nhằm đáp ứng nhu cầu của các thành viên trong cộng đồng và đã lưu truyền qua bao nhiêu thế hệ.

Ảnh 4: Học sinh trả lời về giá trị của trò chơi dân gian

Một số trò chơi dân gian các dân tộc Lạng Sơn được tổ chức chơi và thi đấu trong buổi học.

* Võ cổ truyền

    Mục đích

Dùng để rèn luyện thân thể, nâng cao khả năng tự vệ, tôi luyện ý chí sắt đá và ứng dụng trong các trò chơi, lễ hội để tăng cường sự giao lưu trong cộng đồng và bảo tồn nét văn hoá truyền thống, tinh thần thượng võ của dân tộc.

Có rất nhiều các môn phái võ cổ truyền tại Việt Nam (võ Bình Định, Vovinam...). Việc lựa chọn môn phái nào để tập luyện và thi đấu sẽ tuỳ thuộc vào vùng miền, tuỳ vào từng trường học.

Ảnh 5: Học sinh Ngọc Anh 11A2 biểu diễn Vovinam

* Đi kheo

   Mục đích: Giúp người chơi nâng cao thể lực tốt, biết cách giữ được thăng bằng và đặc biệt là sự kết hợp khéo léo nhịp nhàng giữa tay và chân.

Ảnh 6: Học sinh tham gia trò chơi Đi kheo

* Bịt mắt đánh trống

   Mục đích, ý nghĩa: được tổ chức góp vui cho ngày lễ, ngày Tết, giúp các em định hướng, ước lượng, phán đoán trong trò chơi.

Ảnh 7: học sinh tham gia trò chơi Bịt mắt đánh trống

* Nhảy bao bố

   Mục đích, ý nghĩa: Trò chơi nhảy bao bố giúp tăng cường sức khỏe, rèn luyện thể lực, sức bật, sự khôn khéo, sự nhanh nhẹn của người tham gia, đem lại niềm vui, sự thoải mái cho mọi người khi tham gia những trò chơi trong các dịp lễ hộ      

Ảnh 8 : Học sinh tham gia trò chơi thi nhảy bao

* Môn Kéo co

   Mục đích: Kéo co là môn thể thao mang tính đồng đội và là môn trọng vào sức mạnh. Kéo co không chỉ là môn thể thao rèn luyện sức khỏe, mà còn là trò chơi thể hiện tinh thần và mang tính đồng đội cao, đem lại niềm vui, sự thoải mái cho mọi người khi tham gia những trò chơi trong các dịp lễ hội.

Ảnh 9: Học sinh tham gia trò chơi thi kéo co.